Αρχική Βιβλιοπαρουσίαση ΕΝΤΓΚΑΡ ΜΟΡΕΝ » Οι εφτά γνώσεις κλειδιά για την παιδεία του...

ΕΝΤΓΚΑΡ ΜΟΡΕΝ » Οι εφτά γνώσεις κλειδιά για την παιδεία του μέλλοντος»

ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ

ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΤΗΣ UNESCO

Όταν κοιτάμε προς το μέλλον, βλέπουμε πολυάριθμες αβεβαιότητες ως προς το πώς θα είναι ο κόσμος των παιδιών μας και των παιδιών των παιδιών μας. Αλλά μπορούμε να είμαστε σίγουροι τουλάχιστον για ένα πράγμα: αν θέλουμε η Γη να μπορέσει  να ανταπεξέλθει στις ανάγκες των ανθρώπινων όντων που την κατοικούν, τότε πρέπει να αλλάξει η ανθρώπινη κοινωνία. Έτσι, ο κόσμος του αύριο θα πρέπει να είναι θεμελιωδώς διαφορετικός από αυτόν που γνωρίζουμε σήμερα, στην αυγή τον 21ου αιώνα και της νέας χιλιετίας. Θα πρέπει λοιπόν να εργαστούμε για να οικοδομήσουμε  ένα «βιώσιμο μέλλον». Η δημοκρατία, η ισονομία και η κοινωνική δικαιοσύνη, η ειρήνη και η αρμονία με το φυσικό περιβάλλον μας θα πρέπει να είναι οι λέξεις – κλειδιά του επερχόμενου κόσμου. Πρέπει να βεβαιωθούμε πως η έννοια της «διάρκειας» βρίσκεται στη βάση του τρόπου ζωής μας, του πώς καθοδηγούμε τα έθνη και μας, και τις κοινότητές μας, και του πώς αλληλεπιδρούμε σε πλανητική κλίμακα. 

Σ’ αυτή την εξέλιξη προς θεμελιώδεις αλλαγές στους τρόπους ζωής μας και στις συμπεριφορές μας, η παιδεία — με την πιο ευρεία έννοια— έχει να παίξει έναν πρωταγωνιστικό ρόλο. Η παιδεία είναι «η δύναμη του μέλλοντος» αφού είναι ένα από τα πιο ισχυρά εργαλεία για να πραγματοποιηθεί η αλλαγή. Μία από τις πιο μεγάλες προκλήσεις που θα έχει να αντιμετωπίσει θα είναι το να τροπο­ποιήσει τους τρόπους σκέψης μας έτσι που να μπορούν να αντιμετωπίσουν την όλο και μεγεθυνόμενη πολυπλοκότητα, την ταχύτητα των αλλαγών και τη μη προβλεψιμότητα, που χαρακτηρίζουν τον κόσμο μας. Πρέπει να ξανασκεφτούμε τον τρόπο με τον οποίο οργανώνουμε τη γνώση. Γι’ αυτό θα πρέπει να καταρρίψουμε τους παραδοσιακούς φραγμούς μεταξύ των επιστημονικών κλάδων και να συλλάβουμε το πώς θα συνδέσουμε όσα ως τώρα ήταν διαχωρισμένα. Θα πρέπει να αναμορφώσουμε τις εκπαιδευτικές πολιτικές και τα εκπαιδευτικά προγράμματα. Και την ίδια στιγμή που θα κάνουμε αυτές τις μεταρρυθμίσεις, θα πρέπει να διατη­ρήσουμε τον προσανατολισμό μας προς το μακροπρόθεσμο, προς τον κόσμο των μελλοντικών γενεών, απέναντι στις οποίες έχουμε μια τεράστια ευθύνη.

Η UNESCO ανέλαβε να ξανασκεφτεί την παιδεία με όρους «διάρκειας», και αυτό πιο συγκεκριμένα μέσω της λειτουργίας της ως διευθύνουσα του «Διεθνούς προγράμ­ματος για την παιδεία, την ευαισθητοποίηση του κοινού και την εκπαίδευση του στη βιωσιμότητα», πρόγραμμα που ξεκίνησε το 1996 από την Επιτροπή Διαρκούς Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών.

Αυτό το πρόγραμμα εργασίας εκ­φράζει τις προτεραιότητες που αναγνωρίζουν τα κράτη και καλεί αυτά τα κράτη, καθώς και τις μη-κυβερνητικές ορ­γανώσεις, τον επιχειρηματικό κόσμο, και τον κόσμο της βιο­μηχανίας, την ακαδημαϊκή κοινότητα, τον μηχανισμό των Ηνωμένων Εθνών και τα διεθνή οικονομικά ιδρύματα να πάρουν γρήγορα μέτρα για να τεθεί σε εφαρμογή η νέα αντίληψη μιας παιδείας για ένα βιώσιμο μέλλον, και να μεταρρυθμίσουν κατά συνέπεια τις εθνικές τους εκπαιδευ­τικές πολιτικές και τα εθνικά τους εκπαιδευτικά προγράμ­ματα. Σ’ αυτό το εγχείρημα, η UNESCO κλήθηκε να παί­ξει έναν κινητήριο ρόλο για να κινητοποιήσει τη διεθνή δράση.

Γι’ αυτό η UNESCO ζήτησε από τον Εντγκάρ Μορέν να εκφράσει τις ιδέες του που αναφέρονται ακριβώς στην ουσία της παιδείας του μέλλοντος, μέσα στο πλαίσιο της αντίληψης του για την «πολύπλοκη σκέψη». Έτσι, αυτό το κείμενο εκδίδεται από την UNESCO ως συμβολή στο διεθνή διάλογο για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει επαναπροσανατολιστεί η παιδεία προς τη βιώσιμη ανάπτυξη. Ο Εντγκάρ Μορέν παρουσιάζει εφτά αρχές-κλειδιά που θεωρεί απαραίτητες για την παιδεία του μέλλοντος. Εύχομαι ολόψυχα οι ιδέες του να αποτελέσουν το έναυσμα μιας συζήτησης που θα βοηθήσει εκπαιδευτικούς και ιθύνοντες να αποσαφηνίσουν τη δική τους σκέψη πάνω σ’ αυτό το ζωτικό πρόβλημα.

Ευχαριστώ θερμά τον Εντγκάρ Μορέν που δέχτηκε να διεγείρει, μαζί με την UNESCO, έναν αναστοχασμό που θα διευκολύνει μια τέτοια συζήτηση, και αυτό μέσα στο πλαί­σιο του διεπιστημονικού προγράμματος «Εκπαίδευση για ένα Βιώσιμο Μέλλον». Ευχαριστώ επίσης τους ειδικούς από διάφορα έθνη που συνέβαλαν με τις προτάσεις τους στον εμπλουτισμό αυτού του κειμένου, και ιδιαίτερα τον Μ. Nelson Vallejo-Gomez.

Η στράτευση και η σοφία σπουδαίων διανοούμενων, όπως ο Εντγκάρ Μορέν, είναι ανεκτίμητες: βοηθούν την UNESCO να συμβάλει στις βαθιές αλλαγές σκέψης που είναι ανα­γκαίες για την προετοιμασία του μέλλοντος.

Federico Mayor